با وجود تنش های سیاسی و اقتصادی ترکیه، مهم ترین رقیب ایران در بازار روس ها، هنوز تجار ایرانی در افزایش حجم صادرات به این کشور با مشکلاتی مواجهند. پس از گذشت بیش از شش ماه از هدفگذاری های لازم برای رسیدن به موقعیت بهتر در بازار این کشور و حتی رفع موانعی مثل مسئله ویزای تجار، سهم ایران از بازار روسیه افزایش نیافته است. افخمی راد، معاون وزیر صنعت در گفت و گو با خبرگزاری مهر این مسئله را تایید کرد و گفت:« اینکه چرا با وجود اعطای تسهیلات به صادرکنندگان از قبیل کاهش تعرفههای گمرکی، ایجاد کریدور سبز گمرکی با روسیه، ایجاد پرواز مستقیم آستاراخان و اعتبارسنجی برخی شرکتهای روسی از سوی صندوق ضمانت صادرات تاکنون صادرات به روسیه روند مثبت چشمگیری نداشته است، از مسائلی است که باید در بررسی میزان صادرات ایران به روسیه به آن توجه کرد.»
ایران در شش ماه بعد از تیره شدن روابط روسیه و ترکیه اقدامات خوبی برای بهبود زیرساخت های صادراتی انجام داده است تا صادرات تجار به روسیه را تسهیل کند. لاهوتی، رییس کنفدراسیون صادرات ایران در گفت و گو با سایت خبری اتاق تهران درباره اقدامات انجام شده در افزایش صادرات به روسیه گفت: «مسئله ویزا، یک مشکل بزرگ برای تجار بود که تسهیل شد. حمل و نقل مسافر و برقراری خطوط هوایی از ایران و آستاراخان روسیه دست کم یک بار در هفته، و برقراری خطوط کشتیرانی با تخفیفات ویژه از سوی سازمان توسعه تجارت، کاهش تعرفه ها و نرخ های گمرکی، برقراری کریدور سبز صادرکنندگان ایرانی به روسیه در پی توافق روسای گمرک دو کشور، تلاش برای بهبود حمل و نقل از جمله اقداماتی است که در ماه های اخیر برای افزاش صادرات به روسیه انجام شده است و در صورت تلاش های بیشتر و رقابتی شدن قیمت محصولات ایرانی می توانیم در بازار های جنوبی روسیه به جایگاه خوبی برسیم. ما مشکل زیرساختی برای افزایش صادرات داریم. دولت علاقمند است بازار روسیه را بدست بگیریم اما باید پیش ازآن حمل و نقل مناسب ایجاد کرد و این زمان بر است. تجار ما برای استفاده از تسهیلات ویژه سازمان توسعه تجارت در بحث بسته بندی معطوف به صادرات، به یک سال تا یک سال ونیم زمان برای سفارش دادن، خرید کردن و تجهیز کردن واحدها نیاز دارند و زیرساخت ها ظرف مدت کوتاهی برای صادرات آماده نخواهد شد.»
برخی فعالان اقتصادی در ایران یکی از دلایل عدم افزایش صادرات ایران به روسیه را در عدم چابکی شرکت های ایرانی می بینند. احمد صادقیان رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران و عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران با بیان اینکه شرکت های ایرانی در ماه های گذشته و بعد از به وجود آمدن شرایط ویژه اصلا بازار روسیه را به دست نیاورده بودند که حالا آن را از دست بدهند، گفت: «فعالان اقتصادی و شرکت ها و تولیدکنندگان ایرانی از جمله تولیدکنندگان محصولات کشاورزی چابکی لازم و سرعت عمل کافی را در این مدت از خود نشان ندادند و نداشتند و به اندازه کافی حرفه ای نبودند که بتوانند در جذب این بازار صادراتی حرفی برای گفتن داشته باشند. در کشور ما شرکت های بزرگ صادراتی باید شکل بگیرد تا به عنوان یک بازو در کنار تولیدکنندگان قرار بگیرند و باید توجه داشته باشیم که الزاما یک تولید کننده موفق صادرکننده موفقی هم نخواهد بود و به ندرت شاهد بوده ایم که تولیدکنندگان بزرگ صادر کنندگان بزرگی هم بوده اند بلکه معمولا از شرکت های تخصص کمک می گیرند.»
با توجه به فقدان شرکت های تخصصی صادراتی، تشکیل شرکت های صادراتی بزرگ یکی از راه هایی است که وزارت صنعت می تواند برای تسهیل تجارت ایران با بازارهای جهانی در پیش بگیرد. ولی الله افخمی راد، معاون وزیر صنعت در گفت و گو با رسانه ها از تشکیل شرکت های کلان صادراتی خبر داده است. معاون وزیر صنعت گفت: «مسیر توسعه به روسیه را تسهیل کردیم اما هنوز توفیق چشم گیری در صادرات به این کشور نداشتیم. تردیدی نیست که رقابتی شدن صادرات منوط به حضور مقیاس بزرگها در عرصه تجاری کشور است؛ اما برای رسیدن به این هدف باید از شرکتهای موجود حمایتهای لازم را به عمل آوریم و مسیر رشد آنها را بیش از پیش هموار کنیم تا بتوانند در مقیاس بزرگتر فعالیت کنند.»
معاون نعمت زاده گفت: «در کشور ما باید شرکت های بزرگ صادراتی شکل بگیرد تا به عنوان یک بازو در کنار تولیدکنندگان قرار بگیرند و باید توجه داشته باشیم که الزاما یک تولید کننده موفق صادرکننده موفقی هم نخواهد بود و به ندرت شاهد بوده ایم که تولیدکنندگان بزرگ صادر کنندگان بزرگی هم بوده اند بلکه معمولا از شرکت های تخصص کمک می گیرند.»
وزارت صنعت امیدوار است بتواند با کمک شرکت های بخش خصوصی به صورت هدفمند به موضوع صادرات بپردازد و طبق برنامه، با تشکیل شرکت های بزرگ صادرات، حجم تجارت ایران را نه تنها به روسیه بلکه به دیگر بازارهای صادراتی افزایش دهد.
